Một nhà máy nhận hai báo giá đưa container đi Mỹ. Báo giá thứ nhất có cước biển thấp hơn hẳn. Đến khi hàng giao xong, tổng tiền lại cao hơn báo giá thứ hai. Lý do không nằm ở cước biển, mà ở những khoản báo giá đầu không ghi: phí tại cảng đến, kéo container vào nội địa, lưu container, thủ tục bên nhập. Bài này liệt kê các khoản cấu thành chi phí vận chuyển tận nơi từ Việt Nam đi Mỹ hoặc châu Âu, và cách đọc một báo giá để so cho đúng.
Bài không nêu mức cước cụ thể. Cước biển thay đổi theo tuần, theo hãng và theo mùa; con số đúng là con số trong báo giá còn hiệu lực của bạn.
Một container đi qua những chặng nào
Với hàng nguyên container (FCL) đi từ nhà máy ở Việt Nam tới kho bên nhận, chuỗi chi phí thường gồm các chặng sau. Mỗi chặng có thể do một bên khác nhau báo giá.
- Vận chuyển nội địa Việt Nam: lấy vỏ rỗng, kéo về nhà máy đóng hàng, kéo container hàng ra cảng. Phụ thuộc quãng đường, phí đường bộ, giá nhiên liệu.
- Thủ tục xuất khẩu: khai báo hải quan xuất, chứng nhận xuất xứ, kiểm tra chuyên ngành nếu hàng thuộc diện.
- Chi phí tại cảng đi: nâng hạ, phí xếp dỡ tại bến, phí chứng từ, phí niêm phong, khai VGM, lưu bãi nếu hàng vào cảng sớm.
- Cước biển: cước chặng chính, kèm phụ phí của hãng tàu như phụ phí nhiên liệu, phụ phí mùa cao điểm, phụ phí cân bằng vỏ. Có báo giá gộp, có báo giá tách.
- Chi phí tại cảng đến: phí xếp dỡ tại cảng đến, phí lệnh giao hàng, phí chứng từ.
- Thủ tục nhập khẩu bên đến: khai báo hải quan nhập, các khai báo an ninh trước khi hàng đến theo quy định nước nhập (với Mỹ có khai báo ISF), bảo lãnh thuế nếu cần.
- Thuế nhập khẩu và các khoản thuế khác bên đến: phụ thuộc mã HS, xuất xứ và chính sách của nước nhập tại thời điểm hàng đến.
- Vận chuyển nội địa bên đến: từ cảng về kho bằng xe container, hoặc bằng tàu hoả chở container với điểm nhận nằm sâu trong lục địa. Có thể phát sinh tiền thuê chassis (khung rơ moóc) và phí lưu container.
- Bảo hiểm hàng hoá nếu hợp đồng yêu cầu.
Với tuyến Mỹ, công cụ bên dưới tính hai hướng cập cảng: bờ Tây (Los Angeles / Long Beach) và bờ Đông (New York). Hàng đi từ Hải Phòng thường chuyển tải; từ Cái Mép – Thị Vải có tàu đi thẳng bờ Tây. Chuyển tải hay đi thẳng ảnh hưởng thời gian và rủi ro chậm, không chỉ cước.
Vì sao "cước rẻ" chưa phải tổng chi phí
Cước biển dễ so nên thường được đưa lên đầu báo giá. Nhưng trong tổng chi phí tận cửa, cước biển chỉ là một phần. Ba lý do khiến báo giá cước rẻ dễ gây hiểu nhầm:
- Phụ phí tách riêng. Cước thấp nhưng phụ phí nhiên liệu, mùa cao điểm, phí chứng từ được cộng sau. So cước "trần" với cước đã gồm phụ phí là so sai.
- Khoản ngoài phạm vi. Nhiều báo giá chỉ tới cảng đến. Phí xếp dỡ tại cảng Mỹ, thuê chassis, lưu container, thủ tục hải quan, kéo về kho thường ghi "không bao gồm" hoặc không ghi gì.
- Thời hạn hiệu lực ngắn. Cước có hạn hiệu lực. Hàng đi chậm một tuần, báo giá có thể không còn áp dụng.
Ngoài ra, cước rẻ đôi khi đi kèm thời gian vận chuyển dài hơn hoặc nhiều lần chuyển tải. Hàng nằm lâu hơn ở cảng trung chuyển hoặc cảng đến làm phát sinh phí lưu container, và làm chậm vòng quay vốn.
Incoterms quyết định ai trả khoản nào
Điều kiện giao hàng Incoterms® 2020 quy định điểm chuyển chi phí và rủi ro giữa người bán và người mua. Cùng một chuỗi chi phí như trên, chọn điều kiện khác thì người trả khác:
- EXW: người mua lo gần hết, kể cả thông quan xuất khẩu.
- FCA: người bán thông quan xuất và giao hàng cho người chuyên chở tại nơi quy định; cước chặng chính do người mua trả. Với hàng container, đây thường là điều kiện hợp hơn FOB.
- FOB: tương tự, nhưng rủi ro chuyển khi hàng đã xếp lên tàu; dành cho đường biển và thủy nội địa.
- CPT, CIP (hoặc CFR, CIF cho đường biển): người bán trả cước tới nơi đến, nhưng rủi ro chuyển ở nước xuất. CIP yêu cầu bảo hiểm mức cao (ICC A), CIF mức tối thiểu (ICC C).
- DAP, DPU: người bán đưa hàng tới nơi đến; người mua lo thông quan nhập và thuế.
- DDP: người bán lo cả thông quan nhập và thuế bên đến. Đây là điều kiện rủi ro nhất cho người bán, vì thuế và thủ tục bên đến có thể thay đổi ngoài tầm kiểm soát.
Khi so hai báo giá, hãy quy cả hai về cùng một điểm giao. Một báo giá DAP không so trực tiếp được với một báo giá FOB.
Danh sách kiểm tra khi nhận báo giá
- Báo giá ghi rõ điều kiện Incoterms® 2020 và địa điểm giao cụ thể.
- Cước biển đã gồm hay chưa gồm phụ phí; liệt kê từng phụ phí.
- Ngày hết hiệu lực của cước.
- Tuyến đi thẳng hay chuyển tải, cảng chuyển tải, thời gian dự kiến.
- Phí tại cảng đi và cảng đến: khoản nào gồm, khoản nào không.
- Số ngày miễn phí lưu container (DEM, DET) tại cảng đến.
- Vận chuyển nội địa bên đến: xe hay tàu hoả, có gồm chassis không.
- Thủ tục và thuế bên đến: ai làm, ai trả.
- Bảo hiểm: ai mua, mức nào.
- Danh sách "không bao gồm" đầy đủ.
Một báo giá tốt không phải báo giá rẻ nhất, mà là báo giá ít dòng "không bao gồm" nhất, hoặc ghi rõ nhất những dòng đó.
Dùng công cụ
- Ước tính chi phí vận chuyển tận nơi Việt Nam – Mỹ: ước lượng dải chi phí cho một container FCL từ nhà máy tới kho, theo chiều xuất hoặc nhập. Bạn có thể điền thẳng số từ báo giá đã nhận. Công cụ ghi rõ khoản nào chưa có số liệu để bạn hỏi báo giá riêng; số mô phỏng không phải báo giá.
- Giá tận cửa hàng nhập khẩu: với chiều nhập, cộng giá mua theo Incoterms, cước, bảo hiểm, thuế và phí tới kho thành giá vốn trên mỗi đơn vị.
- Chọn Incoterms theo phương thức vận tải: gợi ý điều kiện phù hợp từ bốn câu hỏi và chỉ ra bẫy thường gặp.
- So sánh 4 phương thức trên một tuyến: đặt thời gian, chi phí và phát thải của đường bay, đường biển, đường sắt, đường bộ cạnh nhau.
Đọc thêm: Giá tận cửa, không giá rời và FOB, CIF cho hàng container.
Cần đối chiếu một báo giá cụ thể? Hỏi chuyên gia hoặc gửi yêu cầu kèm tuyến, loại container và điều kiện giao hàng.
