MINH CHÂUTheo quy tắc Incoterms® 2020 của Phòng Thương mại Quốc tế, FOB, CFR và CIF thuộc nhóm điều kiện dành cho đường biển và đường thủy nội địa: rủi ro chuyển sang người mua khi hàng đã được xếp lên tàu. Với hàng rời bốc thẳng từ cầu cảng lên tàu, điểm này rõ ràng. Với hàng container thì khác: người bán giao container cho bãi hoặc cảng trước khi tàu đến, có khi trước nhiều ngày.
Khoảng trống rủi ro
Từ lúc container hạ bãi đến lúc được xếp lên tàu, hàng đã ra khỏi tay người bán, nằm trong bãi của người khác, nhưng theo FOB hay CIF rủi ro vẫn thuộc người bán. Nếu hàng hư hỏng hay thất lạc trong khoảng này, người bán phải chứng minh và đòi bồi thường từ một bên mà họ không trực tiếp ký hợp đồng. Đây là lý do ICC khuyến nghị dùng nhóm điều kiện cho mọi phương thức với hàng container.
Đổi sang điều kiện nào
- FOB → FCA: rủi ro chuyển khi người bán giao container cho người chuyên chở tại nơi quy định, ví dụ bãi container ở cảng xuất.
- CFR → CPT: người bán vẫn trả cước tới nơi đến, rủi ro chuyển khi giao cho người chuyên chở đầu tiên.
- CIF → CIP: như CPT kèm bảo hiểm do người bán mua. Lưu ý CIP 2020 yêu cầu mức bảo hiểm cao (điều khoản A), trong khi CIF chỉ yêu cầu mức tối thiểu (điều khoản C) — chi phí bảo hiểm khác nhau.
Khi nào FOB, CIF vẫn hợp
Hàng rời, hàng dự án, thiết bị bốc thẳng từ cầu cảng lên tàu mà không qua bãi container — khi đó thời điểm xếp lên tàu đúng là lúc người bán giao hàng.
Lưu ý với thanh toán bằng thư tín dụng
Nhiều ngân hàng yêu cầu vận đơn có ghi chú hàng đã xếp lên tàu. Incoterms® 2020 cho phép, trong điều kiện FCA, hai bên thoả thuận để người mua chỉ thị người chuyên chở phát hành loại vận đơn này cho người bán. Cần ghi thoả thuận đó vào hợp đồng mua bán và đối chiếu với điều kiện của thư tín dụng.